Ahmak Kimdir?

Ahmak sözlükte cahil ve aklı kıt anlamındadır. Hadislerde ahmak kişiyle her türlü yolculuk, dostluk, evlilik, ilişki vs. durumlarda bağ kurmak yasaklanmıştır. Çünkü ahmak insana zarardan başka bir şey vermez. İçinde bulunduğu durumdan dolayı sürekli kendisini bir şeylerden mahrum etmekle birlikte toplum da onun fikir yoksunluğundan dolayı sıkıntıya düşer.

Peygamberimiz (s.a.a) ve 12İmam’dan (a.s) gelen buyruklarda “Ahmak” kişilerin özellikleri genel hatlarıyla şöyle sıralanmıştır.

  1.  Kendisiyle alakası olmayan konularla ilgili konuşur.
  2. Kendisine sorulmayan soruları cevaplar.
  3. Tedbirli olunması gereken durumlarda küstahlık yapar.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaklık kişide üç şekilde kendini gösterir: Kendisiyle alakalı olmayan şeylere burnunu sokar, başkasına sorulan soruyu cevaplar ve işlerinde küstahtır. (Kaynak: Gurer’ul Hikem. S.77)

  • Ruhsal değişimleri çoktur ve ümit ve çaresizlik hali sabit değildir.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmağın belirtilerinden birisi de sürekli renk değiştirmesidir.” (Kaynak: aynı eser)

  • Sorunları çözmeye yönelik önerilerinde imkân olasılığı yoktur ve akıllıca değildir.
  • Yaptığı tanımlar gerçek değerler üzerine kurulu değildir.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaklığın belirtisi dayanaksız olarak yönlendirmek ve gerçeğe dayalı olmayan tariftir.” (Kaynak: aynı eser)

  • Yapamadıklarını uyanıklığına bağlar.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaktan sakın! Zira ahmak kötü bir iş yapsa da kendisini iyi iş yapan biri olarak görür, beceriksizliklerini uyanıklık zanneder ve kötülüklerini de iyilik görür (Kaynak: aynı eser)

  •   Ne kadar zelil ve alçak bir durumda olduğunu derkedemez.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmak alçaklığını hissetmez.” (Kaynak: aynı eser)

  • Sözleri genelde yalanla iç içedir.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmağın her sözünde bir yalan vardır.” Kaynak: (aynı eser)

  1.  Gerçeklerden çok hayal aleminde yaşar.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaklığın belirtilerinden birisi de sürekli bir şeylerin arzusu içinde olmasıdır.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Bilime ve bilim adamlarını saygısı yoktur.

 İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmak kişiden başkası bilimi ve ilim sahiplerini küçümsemez.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Duyduğu her şeyi insanlara anlatır ve anlayıp dinlemeden sözü inkâr eder.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaklık olarak insanlardan bir şey duyar duymaz reddetmek insana yeter.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Başkalarından daha iyi anladığını zanneder.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “İnsanların en ahmağı kendisini en akıllı zannedendir.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Bir işin olabilirliğine bakmaksızın hemen onu yapmaya koyulur.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “En ahmak kişi zamanı gelmeden bir şeyi yapmaya çalışan kişidir.” (Kaynak: Mizanu’l Hikme, ahmak babı)

  1. Akıllı insanların sevdiği şeylerden uzak durur.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahil bilge kişilerin ünsiyetleri olduğu şeylerden korkar.” (Gureru’L Hikem s.74)

  1. Yaptığı işlerden ya çok hızlıdır ya da çok yavaş (ortası yoktur.)

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahil her zaman şu iki haldedir. Ya aşırı davranır ya da pasif kalır.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Elde edilemeyecek şeylerin peşinde koşar.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahilin yitiği bulunur türden değildir. (Kaynak: aynı eser)

  1. Bildiklerini olayların maslahatını gözetmeksizin herkese sunar.

 İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahillik olarak bildiğin her şeyi anlatman yeter.” (Kaynak: aynı eser)

  1. Sürekli dost değiştirir.
  2. Delili olmaksızın bir şeyleri reddeder.
  3. Kendisini ilgilendirmeyen şeylerin peşine düşer.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahillik üç şeydedir: Sürekli dost değiştirmek, delilsiz bir şeyi reddetmek ve alakası olmayan şeyleri araştırmak.” (Kaynak: Tuhafu’l Ukul)

  • Gereksiz yere güler.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahilliğin belirtilerinden bir tanesi gülmeyi gerektirecek bir şey olmadan gülmektir.” (Kaynak: aynı eser)

  • Sadece kendisine karşı sert tepki verilirse yola gelir.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Akıllı kimse edep konularını duyunca öğüt alır ama dört ayaklılar sopa yemeden yola gelmezler.” (Kaynak: İ’lamuddin)

  • Öfkesi sadece dilindedir amelinde bir şey yoktur.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Cahilin öfkesi dilinde akıllının öfkesi amelindedir.” (Kaynak: Kenzu’l Fevaid)

  • Özür dileyenlerin özrünü kabul etmez.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Akıl yönünden insanların en zayıfı elinin altındakilere zulüm eden ve özür dileyenlerin özrünü kabul etmeyendir.” (Kaynak: İ’lamuddin)

  •  Başkalarına kötü şekilde hitap eder.

 İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Akıl yönünden insanların en zayıfı elinin altındakilere zulüm eden ve özür dileyenlerin özrünü kabul etmeyendir.” (Kaynak: Gureru’l Hikem s.233)

  • Yararlı olayım derken daha çok zarar verir.

İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmak seni hiçbir işe yönlendiremez, her ne kadar çabalasa da senden hiçbir kötülüğü gidermesi beklenmez, bazen de fayda vereyim derken zarar verir.” (Kaynak: Usuli Kâfi)

  • Yaptığı kötü işleri başkasına iyi gösterir.
  • Başkalarının da kendisi gibi olmasını ister.

 İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Ahmaklığı çok olan kimseyle arkadaş olma. Zira o yaptığı kötü işleri iyi gösterir ve senin de onun gibi olmanı ister” (Kaynak: Gureru’l Hikem s.432)

  • Bir hastayı ziyaret ettiği zaman yanında çok kalarak onun rahatsız eder.

İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: “Hasta ziyaretinin tamamı elini onun koluna sürmen ve hemen kalkmandır. Zira ahmak adamların ziyareti hastanın acısını artırır.” (Kaynak: Usuli Kâfi)

  • Dostluğu yüzeyseldir. Dostları hakkında gerekli bilgi sahibi olmaz.

Peygamber (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Birisiyle dost olduğunuz zaman adını, babasının adını, bağlı olduğu aileyi ve evinin nerede olduğunu sorun. Zira bu dostluğun gerekliliklerinden ve samimiyetin artmasına vesile olan şeylerdendir. Bunun dışında kalan ahmakça dostluktur.” (Kaynak: Caferiyat)

  • Ne kadar olursa olsun kendisini toplulukta öne çıkarmaya çalışır.

Peygamber (s.a.a) şöyle buyurmuştur: “Bir insanın bir meclisteki son kişinin yanından başka bir yere oturması hoş değildir. Kişinin insanların üzerinden geçerek kendini öne atması aklının kıtlığındandır.” (Kaynak: Müstedreku’l Mesail)

  • Kendisine bir nimet ulaşınca adeta sarhoş olur ama zora düşünce alçaldıkça alçalır.

İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: “Bir kişinin ahmaklığı onun nimete ulaştığında haddi aşması ve zora düştüğünde alçalmasından tanınır.”(Kaynak: Gureru’l Hikem s.77)

  • Sürekli sözleriyle eleştiride bulunur.
  • Konuştuğunda kendini belli eder.
  • Bazen konuşmadaki beceriksizliğinden susmayı tercih eder.
  • İşlerini yola koyayım derken daha da bozar.
  • Bir şeyin sorumluğunu ve korumasını üstlenemez.
  • Ne kendisinin bilgisi vardır ne de başkalarının bilgisinden yararlanır.
  • İyiliğini isteyip nasihat edenleri dinlemez.
  • Yakınları onda rahat yüzü görmezler.
  • Bir toplantının küçüğüyse büyüğünü zora sokar ve eğer büyüğüyse küçüklerin işini bozar.

 İmam Muhammed Bakır (a.s) şöyle buyurmuştur: “Bir yolculuğa çıkmak üzeriydim babam bana şöyle buyurdu: Oğulcuğum! Ahmak kişi ile yola çıkmaktan sakın. Zira sözleri seni ayıplar, sürekli eleştiri yapar, ister yolculukta olsun ister vatanda sözleriyle kendisini rezil eder, susar ise kendini kısıtlar, bir işe koyulursa onu bozar, bir şeyi koruma görevi verilse onu yok eder, ne kendisine yetecek bir bilgisi vardır ne de başkalarının bilgisinin ona faydası, iyiliğini isteyenleri dinlemez, yakınları elinden çok çeker. Öyle ki annesi yasını tutmayı arzular, eşi ölmesini ister, komşuları başka yere taşınmasını isterler, dostları onunla birlikte olma yerine tek başına kalmayı yeğler. Eğer bir toplantının astı olsa üstünü zahmete sokar, üstü olsa altındakileri bozar.” (Kaynak: Vesailu’ş Şia)

Bu yazı STUDENT NEWS NETWORK sitesinden tercüme edilmiştir.

Özgür Arapoğlu

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*